Idea and State. The Crown of the Kingdom of Bohemia in the Years 1457–1547, IV, King and Estates, 3, Cities and Burghers, B. Royal Cities of Silesia, Moravia, and Both Lusatias

Result code in IS VaVaI

<a href="https://www.isvavai.cz/riv?ss=detail&h=RIV%2F47813059%3A19240%2F25%3AA0001513" target="_blank" >RIV/47813059:19240/25:A0001513 - isvavai.cz</a>

Result on the web

—

DOI - Digital Object Identifier

—

Result language

polština

Original language name

Idea i państwo. Korona Królestwa Czech w latach 1457-1547, IV, Król i stany, 3, Miasta i mieszczanie, B. Miasta królewskie Śląska, Moraw i obojga Łużyc

Original language description

Zeszyt drugi części o miastach i mieszczanach w ramach Idei i państwa przedstawia miasta w innych niż Czechy składowych Korony Czeskiej: najpierw na największym po Królestwie Czeskim kraju koronnym, jakim był Śląsk, potem w Margrabstwie Morawskim i na końcu w obu margrabstwach łużyckich. Miast jest tu w sumie mniej, niż w Czechach, ale w niektórych krajach koronnych (Śląsk, Górne Łużyce) odgrywały one rolę większą, niż te czeskie w skali Czech. Zresztą, także potencjał demograficzny czy ekonomiczny Ołomuńca, Znojma, Brna czy Igławy, Zgorzelca i Budziszyna, Gubina i Łukowa, Świdnicy, Lwówka Śląskiego i przede wszystkim Wrocławia sytuował je przed większością królewskich miast czeskich. W pierwszym rozdziale, tak jak w zeszycie poprzednim, przedstawiono pewne zagadnienia ogólne. Wśród nich jest wpływ miast na krajobraz kulturowy wokół nich. Przedstawiono też wciąż mało rozpoznane wewnętrzne napięcia w miastach, szczególnie intrygujące w dobie narodzin reformacji luterańskiej, choć nie zawsze mających zabarwienie konfesyjne (dotyczy to szczególnie ośrodków morawskich). Przyjrzano się wreszcie mieszczanom – ich tęsknotom za awansem społecznym i przenikaniem w szeregi szlachty, wreszcie – wybranym rodom patrycjuszowskim lub ich wybitnym przedstawicielom w Pradze, Kutnej Horze, Chebie, Lounach, a nade wszystko we Wrocławiu, Świdnicy i Zgorzelcu. Stan badań nie pozwolił na podobną prezentację w stosunku do miast i mieszczan morawskich. Następnie, tak jak w zeszycie poprzednim, przedstawiono poszczególne ośrodki uszeregowane wedle poszczególnych krajów koronnych. Pierwszeństwo dawano tym, które miały mniej lub bardziej potwierdzony status ośrodków stołecznych w ramach danego kraju (Wrocław dla Śląska, Ołomuniec da Moraw, Budziszyn dla Górnych Łużyc, Gubin i Łukow dla Łużyc Dolnych), choć nie zawsze były o ośrodki największe (np. większy od Budziszyna był Zgorzelec, możliwe też, że Ołomuniec ustępował Brnu). Miasta starano się omówić wedle pewnego schematu, prezentując jego całościowy obraz, potem prawno-polityczne fundamenty jego funkcjonowania w postaci przywilejów, następnie budowle noszące znamiona przeobrażeń dokonywanych między połowami XV i XVI wieku. Są to zatem fortyfikacje miejskie i budowle użyteczności publicznej z ratuszami na czele, domy miejskie oraz kościoły, przede wszystkim parafialne (kościoły zgromadzeń zakonnych na terenie miast potraktowano zdawkowo, albowiem ich miejsce znajdzie się w tomie poświęconych duchowieństwu). W wielu miejscach praca przynosi prezentację wyników dotychczasowych badań, często jednak pozostaje z nimi w polemicznej niezgodzie (np. w odniesieniu do ratusza w Lubaniu czy bram miejskich Brna), a niekiedy proponuje nowe interpretacje (np. program ideowy domu Rybischa we Wrocławiu, przeslanie płynące z ratuszy Bolesławca i Lwówka Śląskiego, wymowa inskrypcji na fortyfikacjach Görlitz, kompleksowa interpretacja Świdnicy po przebudowie systemu obronnego z przełomu XV i XVI wieku), ewentualnie stawia niezadane dotąd pytania (np. odnośnie do wymowy kilku ratuszy miast łużyckich czy wrocławskiego epitafium Rindfleischów). W stopniu dotąd nieznanym wniknięto też w tkankę zabudowy miejskiej, choć jest to zagadnienie najtrudniej poddające się badaniom z racji ograniczeń w dostępności obiektów, najczęściej prywatnych. Przy rekonstrukcji i interpretacji obrazu Wrocławia w stopniu dotąd nieznanym wykorzystano źródła ikonograficzne, najczęściej co najwyżej publikowane i zdawkowo komentowane.

Czech name

—

Czech description

—

Type

B - Specialist book

CEP classification

—

OECD FORD branch

60400 - Arts (arts, history of arts, performing arts, music)

Project

—

Continuities

N - Vyzkumna aktivita podporovana z neverejnych zdroju

Publication year

2025

Confidentiality

S - Úplné a pravdivé údaje o projektu nepodléhají ochraně podle zvláštních právních předpisů

ISBN

9788365815866

Number of pages

546

Publisher name

Quaestio

Place of publication

Wrocław

UT code for WoS book

—