Graphic illustrations in the works of Angelus Silesius

Result code in IS VaVaI

<a href="https://www.isvavai.cz/riv?ss=detail&h=RIV%2F61988987%3A17250%2F25%3AA2603CE7" target="_blank" >RIV/61988987:17250/25:A2603CE7 - isvavai.cz</a>

Result on the web

<a href="https://czasopisma.uwr.edu.pl/quart/article/view/18864" target="_blank" >https://czasopisma.uwr.edu.pl/quart/article/view/18864</a>

DOI - Digital Object Identifier

<a href="http://dx.doi.org/10.19195/2449-9285.supl.2025.9" target="_blank" >10.19195/2449-9285.supl.2025.9</a>

Result language

polština

Original language name

Graficzne ilustracje w dziełach Angelusa Silesiusa

Original language description

Najważniejsze dzieła Angelusa Silesiusa zawierają ilustracje graficzne z przedstawieniami figuralnymi. Znajdziemy je zarówno w tomach poezji Geist=Reiche Sinn= und Schluß=Reime... (Wienn 1657), Heilige Seelen=Lust... (Breßlau 1668) i Cherubinischer Wandersmann... (Glatz 1675), jak również w zbiorze trzydziestu dziewięciu kontrreformacyjnych pism polemicznych Schefflera zatytułowanym Ecclesiologia oder Kirche=Beschreibung... (Neiß und Glatz 1677) oraz dziele Köstliche Evangelische Perle... (Glatz 1676), będącym niemieckim tłumaczeniem Angelusa Silesiusa holenderskiego traktatu mistycznego Margarita evangelica. Ilustracje te zostały zaprojektowane i opracowane graficznie przez najwybitniejszych artystów działających w tym czasie w Wiedniu (Gerhaert Boutatts, Tobias Sadeler, Johann Martin Lersch) i na Śląsku (Michael Willmann, Johann Baptista Paravicinius). Ikonografia ilustracji graficznych w dziełach Angelusa Silesiusa jest ściśle powiązana z tekstem. Duchowa podróż „przebudzonej” Duszy Ludzkiej ku Bogu pokazana na stronach frontispisu w obu wydaniach Cherubinischer Wandersmann doskonale ilustruje cel tego dzieła, którym było, jak sam Angelus Silesius pisze w przedmowie napominającej czytelnika, zachęcenie go do „gorącej miłości do Boga”, aby mógł rozpocząć życie wieczne „w miarę możliwości już w tej śmiertelnej powłoce”. Ponadto w przedmowie do traktatu Köstliche Evangelische Perle, przetłumaczonego przez Angelusa Silesiusa, znajdujemy wyjaśnienie znaczenia tytułowego obrazu otwierającego dzieło oraz przedstawionej na nim perły, znajdującej się pośrodku między postaciami Jezusa Chrystusa i ludzkiej Duszy jako Oblubienicy. Dzieło – „niezrównany skarb, dzięki któremu człowiek może stać się wiecznie bogaty w Bogu” – jest w rzeczywistości wielokrotnie porównywane do „pysznej perły o wielkiej wartości”. Co więcej, ta „ewangeliczna perła” miała jednocześnie symbolizować duchową doskonałość, do której dąży ludzka dusza, a mianowicie „podobieństwo do Chrystusa (które jest królestwem niebieskim w nas)”. Z drugiej strony, otwarta księga pokazana na frontispisie Ecclesiologia, z tytułem dzieła trzymanym w dziobie przez gołębia Ducha Świętego, pozwala nam bezpośrednio powiązać symboliczne znaczenie tej rozbudowanej sceny nieskutecznego ataku heretyków na Kościół katolicki z dziełem teologicznym Angelusa Silesiusa. Czy Angelus Silesius był zaangażowany w przygotowanie ilustracji graficznych zawartych w jego najważniejszych dziełach? Nie ma wątpliwości, że zostały one stworzone z inicjatywy wydawców tych książek, ponieważ to oni byli odpowiedzialni za organizację całego procesu i zapewnienie odpowiedniej oprawy graficznej. Integralny związek między ikonografią przedstawień graficznych a treścią tekstową dzieł Angelusa Silesiusa wskazuje jednak wyraźnie, że to najprawdopodobniej sam autor przygotował pisemne instrukcje dla artystów dotyczące tego, co powinno zostać przedstawione w tych przedstawieniach. Śląski poeta i mistyk był zwolennikiem obecności elementów obrazowych w swoich dziełach poetyckich i teologicznych, ponieważ był w pełni świadomy ogromnej roli sztuki w propagowaniu wiary katolickiej, co wielokrotnie wyrażał w swoich dziełach polemicznych. Jedynie kolejne publikacje z 1701 i 1713 roku najważniejszego dzieła Angelusa Silesiusa, Cherubinischer Wandersmann, przygotowane przez luterańskiego teologa i prekursora pietizmu, Gottfrieda Arnolda, zawierały frontispisowe ilustracje graficzne, które pod względem kompozycji i treści nawiązywały do przedstawienia frontispisowego z drugiego, rozszerzonego wydania tego dzieła z 1675 roku. Natomiast żadna z późniejszych XVIII- i XIX-wiecznych publikacji dzieł Angelusa Silesiusa, zarówno poetyckich, jak i teologicznych, nie zawiera już ilustracji graficznych. Oryginalne dzieła Bouttatsa, Paravicinusa, Willmanna, Sadelera i Lerscha nie znalazły kontynuacji, a zatem śląska ikonografia wkrótce po powstaniu popadła w zapomnienie.

Czech name

—

Czech description

—

Type

J_ost - Miscellaneous article in a specialist periodical

CEP classification

—

OECD FORD branch

60401 - Arts, Art history

Project

—

Continuities

N - Vyzkumna aktivita podporovana z neverejnych zdroju

Publication year

2025

Confidentiality

S - Úplné a pravdivé údaje o projektu nepodléhají ochraně podle zvláštních právních předpisů

Name of the periodical

Quart

ISSN

1896-4133

e-ISSN

2449-9285

Volume of the periodical

—

Issue of the periodical within the volume

Suplement

Country of publishing house

PL - POLAND

Number of pages

18

Pages from-to

78-95

UT code for WoS article

—

EID of the result in the Scopus database

—