Arces biblicae – Central European Castles of the new Davids and Solomons. A Chance for Castelology?

Kód výsledku v IS VaVaI

<a href="https://www.isvavai.cz/riv?ss=detail&h=RIV%2F47813059%3A19240%2F25%3AA0001554" target="_blank" >RIV/47813059:19240/25:A0001554 - isvavai.cz</a>

Výsledek na webu

<a href="https://journals.us.edu.pl/index.php/SPP/article/view/19070/18444" target="_blank" >https://journals.us.edu.pl/index.php/SPP/article/view/19070/18444</a>

DOI - Digital Object Identifier

<a href="http://dx.doi.org/10.31261/SPiP.2025.21.06" target="_blank" >10.31261/SPiP.2025.21.06</a>

Jazyk výsledku

polština

Název v původním jazyce

Arces biblicae – środkowoeuropejskie zamki nowych Dawidów i Salomonów. Szansa dla kastelologii?

Popis výsledku v původním jazyce

Artykuł przedstawia możliwości badań nad zamkami Europy Środkowej w kontekście eksponowania w nich biblijnych, jerozolimskich motywów. Służyły one różnym celom, ale przede wszystkim legitymizowały użytkowników zamków – władców różnych rang (królów, książąt, dostojników kościelnych) czy elity szlacheckie. Powszechne odwoływanie się do autorytetu Dawida, Salomona, Judy czy innych biblijnych władców, powinno skłaniać do wskazywania w kreacjach zamkowych nie tylko wątków chrystologicznych, czytelnych głównie poprzez podobieństwo kaplic zamkowych do Anastazisa, ale także do poszukiwania w rezydencjach odniesień do toposu Templum Salomonis, Tirris Davidi czy Aurera Porta. Niekiedy odbywało się to z drugiej ręki, np. poprzez odbiór paryskiej Sainte Chapelle jako interpretacji Świątyni Salomona lub podobnie „zaprogramowanych” kreacji templariuszy znanych z Europy Zachodniej (Paryż, Tomar). W niektórych przypadkach odniesienia te zostały już dostrzeżone (np. Zamek Praski, Wawel, Malbork, Budziszyn, Blatna, Ząbkowice Śląskie, Legnica). Inne czekają na głębszą analizę i interpretację, mającą na celu materializację westchnień do biblijnych modeli osobowych Dawida i Salomona (np. Buda, Wrocław, Siedlęcin, Rožmitál). Wiele prac dotyczących budowli w Outemer oraz w Europie Zachodniej i Południowej zmierza w tym kierunku. Potencjał badawczy zagadnienia wydaje się ogromny, a rolą niniejszego artykułu jest również wskazanie innych perspektyw badawczych kastelologii niż wciąż dominująca chronologia, typologia czy kontekst społeczny.

Název v anglickém jazyce

Arces biblicae – Central European Castles of the new Davids and Solomons. A Chance for Castelology?

Popis výsledku anglicky

This article explores the potential of research on Central European castles in the context of exposing biblical Jerusalem motifs. These served various purposes, but above all, they legitimized their users – rulers of various ranks (kings, princes, church dignitaries) and noble elites. The widespread reference to the authority of David, Solomon, Judah, and other biblical rulers should prompt us to identify not only Christological themes in castle creations, visible primarily through the resemblance of castle chapels to the Anastasis, but also to search for references in residences to the topos of the Templum Salomonis, Tirris Davidi, or Aurera Porta. This sometimes occurred secondhand, for example, through the reception of the Paris Sainte Chapelle as an interpretation of the Temple of Solomon, or similarly "programmed" Templar creations known from Western Europe (Paris, Tomar). In some cases, these references have already been noted (e.g., Prague Castle, Wawel, Malbork, Bautzen, Blatna, Ząbkowice Śląskie, Legnica). Others await deeper analysis and interpretation, aimed at materializing the longings for biblical personal models of David and Solomon (e.g., Buda, Wrocław, Siedlęcin, Rožmitál). Many studies on buildings in Outemer and in Western and Southern Europe are moving in this direction. The research potential of this topic seems enormous, and the role of this article is also to identify research perspectives on castelology beyond the still dominant chronology, typology, and social context.

Druh

J_ost - Ostatní články v recenzovaných periodicích

CEP obor

—

OECD FORD obor

60500 - Other Humanities and the Arts

Projekt

—

Návaznosti

N - Vyzkumna aktivita podporovana z neverejnych zdroju

Rok uplatnění

2025

Kód důvěrnosti údajů

S - Úplné a pravdivé údaje o projektu nepodléhají ochraně podle zvláštních právních předpisů

Název periodika

Średniowiecze Polskie i Powszechne

ISSN

2353-9720

e-ISSN

2353-9720

Svazek periodika

17

Číslo periodika v rámci svazku

-

Stát vydavatele periodika

PL - Polská republika

Počet stran výsledku

29

Strana od-do

137-165

Kód UT WoS článku

—

EID výsledku v databázi Scopus

—